رشد عزت نفس در کودکان و راهکارهای عملی جهت رشد عزت نفس در کودکان

عزت نفس در کودکان-پری ابراهیم وند

رشد عزت نفس در کودکان وراهکارهای عملی جهت رشد عزت نفس در کودکان

تصور کودک از خودش، سرنوشت او را تعیین می کند. بنابراین  عزت نفس در کودکان، از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. عزت نفس در کودکان به این معنی است که کودک خود را با افکار مثبت دوست داشته باشد و مورد تقدیر قرار دهد.

مسئولیت عزت نفس در کودکان در ابتدا متوجه والدین، افراد و نهادهای نزدیک به کودک می‌باشد. مسئولیت عزت نفس در کودکان چنان مسئولیت سنگینی است که تمامی شئون زندگی کودک را در بر می‌گیرد. درک صحیح از مفهوم عزت نفس والدین را نسبت به پذیرفتن مسئولیت عزت نفس در کودکان بهتر یاری خواهد کرد. برای این کار باید ابتدا مفهوم نفس را بهتر بشناسیم.

عزت نفس در کودکان-پری ابراهیم وند

عزت نفس در کودکان به این معنی است که کودک خود را با افکار مثبت دوست داشته باشد.

درک صحیح از مفهوم نفس

برای درک صحیح از مفهوم نفس هر فرد باید صمیمانه به این سؤالات پاسخ دهد. والدین می‌توانند در هر مرحله از رشد کودک، با کمک سؤالهای زیر کودک را در شناخت بهتر نفس خود یاری کنند:

  • من چه هستم؟ (خودتان را چگونه می‌شناسید؟ زشت، زیبا، باهوش، بی‌عقل، خوش‌تیپ، جذاب، با استعداد، کسل کننده، پر حرف.. و امثال اینها.)
  • هدف و آمال شما چیست؟ (به خودتان چه ارزشی می‌دهید، چگونه می‌خواهید خودتان را ببینید؟ وضعیت اجتماعی، نقش و عزت نفس خود را چگونه می‌بینید؟)
  • چه کاری می‌توانم انجام دهم؟ چه کار خوبی می‌کنید؟ (من در شنا خوب هستم، مردم اوقات خوبی را بامن سپری می‌کنند، برای حل مشکلات راه‌حلهای عملی می‌یابم، کتابهای زیادی خوانده‌ام و می‌خوانم، خیلی کار می‌کنم، راننده‌ی خوبی هستم و غیره.)
  • ارزش‌ها، اعتقادات، درست و غلط، باید و نبایدهای شما چیست؟

به طور خلاصه، مفهوم نفس همه‌ی دیدگاه‌های شخص در مورد خودش را تشکیل می‌دهد.

خود واقعی و خودسازی

برای بهبود عزت نفس در کودکان، والدین آنها باید سعی کنند در شناسایی خود واقعی کودک به وی کمک کنند. خود واقعی، داشتن درک و آگاهی از ویژگی‌های ذهنی و جسمی فرد است. من کی هستم؟ من چی هستم؟ چه کاری می‌توانم انجام دهم؟ پاسخ چنین سؤالاتی خود واقعی شما است.

آرمانها، آرزوها، آمال و جاه طلبی‌های شما و چیزهایی که هنگام رسیدن به آنها احساس بهتری به شما دست می‌دهد، خود ایده‌آل شما است. برای من چه چیزهایی ارزشمند هستند؟ از زندگی چه انتظاری دارم؟ در زندگی چه می‌خواهم؟ پاسخ خود ایده آل شما است.

برای سلامت روان باید تعادل و هماهنگی بین خود ایده آل و زندگی واقعی‌تان برقرار شود. اگر مطابق ارزشها و آرمانهای خود عمل نکنید و اختلافی بین آنها پیش آید، مشکلات روانی اجتناب ناپذیر خواهد بود.

مسئولیت عزت نفس در کودکان

مسئولیت عزت نفس در کودکان بیش از هر کسی متوجه مادر کودک است. مادر در شکل گیری عزت نفس کودک از اهمیت اصلی برخوردار است. مادر با تحسین و قدردانی از رفتارهای درست کودک به شکل گیری عزت نفس در وی یاری می‌کند.

عزت نفس در کودکان، از با ارزش‌ترین دارایی‌هایی است که در طول یک زندگی توسط پدر و مادر، خواهر و برادر، دوستان و معلمان به وی ارزانی شده است. عزت نفس در کودکان احساسی است که در روابط بین کودک و اطرافیان وی در طول زمان به وجود آمده و تغییر و تحول پیدا می‌کند.

عزت نفس در کودکان با تایید کارهایی که کودک انجام می‌دهد، داشتن حس افتخار نسبت به کودک، ابراز رضایت از وی ساخته؛ و همچنین با انتقاد مداوم از وی، داشتن حس شرمندگی نسبت به کودک، ابراز نارضایتی از وی عزت نفس در کودکان تخریب می‌شود.

عزت نفس در کودکان-پری ابراهیم وند

مسئولیت عزت نفس در کودکان بیش از هر کسی متوجه مادر کودک است.

عوامل رشد عزت نفس در کودکان

رشد عزت نفس در کودکان، ارتباط مستقیم با سلامت یا عدم سلامت والدین، بودن با ناپدری یا نامادری، ساختار خانواده، تعداد خواهر و برادر در خانواده، چندمین فرزند خانواده بودن، وضعیت اقتصادی خانواده، سطح تحصیلات و حرفه‌ی والدین، سطح روابط اجتماعی آنها، عوامل جسمی، محیطی و فرهنگی دارد.

به احتمال زیاد در خانواده‌هایی که نسبت به رفتار کودک انتقاد بسیار دارند، کودکانی که مورد آزاد جنسی و جسمی قرار گرفته‌اند، خانواده‌هایی که مصرف الکل و سوء مصرف مواد در آنها رایج است، خانواده‌هایی که طرفداری و حفاظت بیش از اندازه یا تحمل بیش از حد و مسامحه نسبت به کودک دارند، اعتماد به نفس پایین در کودکان بیشتر است.

مشخصات کودکانی که عزت نفس بالایی دارند؛

  • از نظر اجتماعی فعال و بسیار خلاق هستند.
  • اهداف شخصی مشخص دارند، با ثبات و واقع بینانه عمل می‌کنند.
  • نسبت به ظاهر خود کمتر نگران هستند.
  • اسیر تردید، ترس و تضاد نمی‌شوند.
  • به راحتی متفاوت بودن انسان‌ها در زمینه‌های مختلف را می‌پزیرند.
عزت نفس در کودکان-پری ابراهیم وند

مشخصات کودکانی که عزت نفس پایینی دارند؛

  • به دلیل نگرانی در مورد عدم موفقیت، از انجام وظایف و مسئولیت‌ها و داشتن تجربه‌های جدید هراس تفره می‌روند.
  • هنگام انجام یک بازی یا تکلیف شب به سرعت حوصله خود را از دست می‌دهند، بازی و انجام تکلیف خود را رها می‌کنند.
  • فشار یا ناامیدی کوچک باعث می‌شود که از هدف خود چشم پوشی کند.
  • اگر معتقد باشد که بازی را از دست خواهد داد یا در هر مسئله‌ای ناکام خواهد بود، با سرزنش دیگران یا ذکر عوامل بیرونی، بهانه‌هایی برای خود می‌تراشد و به راحتی دروغ می‌گوید.
  • احتمال عدم موفقیت در مدرسه و کلاس‌ها و عدم علاقه به فعالیت‌های اجتماعی بسیار زیاد است.
  • هم نسبت به ستایش و هم نسبت به انتقاد پاسخ منفی می‌دهند.
  • به شدت تحت تأثیر افکار سایر افراد یا همسالان درباره خود قرار دارند.
  • به شدت انتقاد می‌کنند، خودشان را دوست ندارند. «همه باهوش‌تر و موفق‌تر از من هستند»، «معلم و دوستان من مرا دوست ندارند»، «قد من خیلی کوتاه است»، «وزن من زیاد است»، «من زشت هستم».
  • احتمالا در مدرسه بی احترامی و ناسازگاری نشان می‌دهند.
  • در عین حال همچنان که ممکن است رفتار بی دغدغه و بی اهمیتی داشته باشند، احتمال دارد بسیار دلسوز و مهربان نیز باشند.

راهکارهای عملی برای بهبود عزت نفس در کودکان

راهکارهای عملی زیر توصیه‌ی متخصصین برای افزایش عزت نفس در کودکان است.

  • در کودک نسبت به خود و آینده‌اش احساس امنیت ایجاد کنید.
  • احساس تعلق خاطر را در فرزند خود ابتدا نسبت به خانواده، سپس نسبت به دوستان نزدیک، همسایگان و گروه‌های موجود در مدرسه ایجاد کنید.
  • به ایجاد اهداف خاص برای فرزندان خود کمک کنید. با انجام این کار نه تنها نقاط قوت و جنبه‌های مثبت آنها، بلکه نقاط ضعف و محدودیت‌های آنها را نشان داده و به آنها بیاموزید که چنین نقاطی را بپذیرند و تقویت کنند.
  • انتظارات شما از فرزندتان نه خیلی پایین و نه خیلی زیاد باشد.
  • نسبت به کودک خود اعتماد داشته باشید. صادقانه با او رفتار کنید.
  • به کودک خود فرصتی دهید که به تنهایی تصمیم بگیرد و به تنهایی برخی کارها را انجام دهد. در این روش، شما در ایجاد احساس مسئولیت مشارکت می‌کنید.
  • با ترغیب نسبت به مشارکت در رویدادها، به ایجاد حس مشارکت در کودک خود کمک کنید.
  • در مورد موفقیت آنها بازخورد مثبت ارائه دهید.
  • از انتقاد منفی نسبت به خطاها و شکست‌ها خودداری کنید. با بیان این که موانع و قصورهای موجود در هر زمان ممکن است برای همه اتفاق بیافتد، و اینکه چنین مواردی جزئی از زندگی است یاری دهید کودک از اشتباهات درس بگیرد.
  • با فرزندانتان زمان مشخصی را سپری کنید.
  • از کودک خود انتظار کمال نداشته باشید، سعی نکنید کودکان را در یک الگوی مشخص قرار دهید.
  • شما باید در پرورش فرزندان محدودیت‌هایی را اعمال کنید. داشتن مرزهایی به عنوان نظم و انضباط به معنای ایجاد جو ترس نیست. نکته‌ی مهم این است که کودک شما در مورد مرزهای ایجاد شده سازگار باشد.

منابع

http://www.psikoterapi.pro/makaleler/cocuklarda-benlik-saygisi-gelisimi

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *